Definitie

Het woord ‘animisme’ komt van het Latijnse woord anima, dat ‘ziel of ‘adem’ betekent. Het wordt meestal gebruikt voor die religies, die geesten of een geestenwereld erkennen die onafscheidelijk verbonden zijn met de reële wereld.

Verspreiding

Animisme vindt men veel onder stammen of bij primaire religies. Primaire religies zijn oer-religies, ontstaan al voor de wereldreligies zoals het Christendom, Boeddhisme en Hindoeïsme. Men vindt veel van deze religies in Oost-Azië, vooral op het platteland en in de onderontwikkelde gebieden, bij eilandbewoners en binnen stammen en minderheidsgroepen. Ook komt het animisme veel voor als volksreligie binnen de meeste wereldreligies in Oost-Azië.

Achtergrond

Veel mensen die primaire religies aanhangen leven in geïsoleerde plattelandsgebieden. Hun leven speelt zich af rond de krachten der natuur. Geboorte, dood, ziekte en rampspoed worden niet verborgen of klinisch verwerkt zoals in de ‘ontwikkelde maatschappij’. Krachten van buitenaf, zoals vreemdelingen of naburige volken, worden vaak gevreesd. Sommige stammengroepen leiden een nomadenbestaan. Je bent je dan eerder bewust van een geestelijke dimensie in het leven en als je tegen je eigen kwetsbaarheid of menselijke grenzen aanloopt, heb je geestelijke steun nodig.

Primaire animistische religies hebben een aantal essentiële overeenkomsten met wereldreligies: het geloof in een machtige geestelijke dimensie die coëxisteert met de fysieke wereld; meestal gebed, het offeren als middel van communicatie met de geestelijke wereld; heiligdommen, tempels of heilige plaatsen; priesters, sjamanen, of media, die de mensen kunnen helpen om in contact te komen met geesten of goden en soms het geloof in een hemelgod, die de schepper is en boven alle andere goden/geesten staat.

Animistische volksreligies komen meestal voort uit primaire religies vermengd met een of meer wereldreligies. Dit gebeurt als een wereldreligie geïntroduceerd wordt in een gebied waar men het animisme aanhangt. Het lijkt dan dat de wereldreligie overheerst, maar in werkelijkheid zijn de leerstellingen en praktijken van de wereldreligie minder belangrijk dan de volksgebruiken, gebaseerd op de geestenverering. Hooguit wordt de wereldreligie zijdelings aangehangen.